Het eeuwige ’nu’ van mam | column Linda Abrol

De waarheid vertellen of de waarheid vriendelijk aanpassen zodat mam zich veilig blijft voelen in haar ’eeuwige nu’; het blijft een dilemma waar mijn hersenen nog wel eens op vastlopen.

Eerlijkheid is goed en zij duurt lang; zo zijn we geprogrammeerd en als we die waarheid uit liefde voor mam moeten modificeren, gaat iets van binnen wringen. Toch is het me dankzij de huidige kennis van ervaringsdeskundigen gelukt om in haar wereld mee te gaan en niet te proberen haar in die van ons te blijven trekken.

Ik kreeg een mail van een bezorgde lezeres die vroeg waarom ik mijn moeder voor de gek hield. Ze moest toch op haar kinderen kunnen vertrouwen? We moesten haar altijd de waarheid vertellen. Ik begrijp die reactie helemaal maar het raakt me wel. Verknocht aan de waarheid corrigeerden wij mam eindeloos als ze weer iets vergeten was. En we bleven haar eerlijk benaderen als het om feiten ging.

Maar de hersenen van een Alzheimerpatiënt worden aangetast en langzaam ontstaat er een ’nu’ waarin voor mam alles mogelijk is zoals in de fantasie van een kind. Zonder logica of helder onderscheid tussen oorzaak en gevolg. We kunnen haar helpen van het huidige moment waarin ze leeft een mooi moment te maken door haar denkwereld te respecteren en erin mee te gaan. Steeds weer.

Daarvoor moeten we een beetje schipperen met onze lineaire waarheid waarin oorzaak en gevolg een logisch verband hebben. Doen we dat niet en blijven we hardnekkig trouw aan de waarheid zoals wij die zien, dan kunnen we een Alzheimerpatiënt keer op keer in de war brengen en onzeker maken.

We hebben geleerd ons aan te passen door te kijken in welke fase ze is, om haar te helpen zich veilig te voelen in een wereld waarin ze zo weinig onder controle heeft. Als de fase verandert passen we onze aanpak weer aan haar nieuwe behoefte aan. En langzaam glijdt ze verder weg.

Voor iemand die zo aan de waarheid verknocht is als ik was het een uitdaging om te leren spelen met de waarheid. Vroeger vertelde ik zelfs mijn piepkleine dochtertje wie Sinterklaas werkelijk geweest was geweest en dat hij dus niet meer leefde. Mijn dochtertje besloot dat simpelweg te negeren. Sinterklaas bestond. Punt. En ik besloot haar plezier niet langer te bederven met ongezellige feiten. Ik was bereid te wachten tot haar hersenen aan een ruimere visie toe waren.

Die ruimere visie gaat bij mam nooit meer komen. Kortetermijngeheugen, concentratie en eenvoudig gedachtenmanagement zullen volgens prognoses steeds meer verdwijnen. Maar de behoefte aan veilige verbinding blijft. Wat ben ik blij dat ze nog feilloos de nuances in onze stem en lichaamstaal herkent waarmee we echte aandacht, humor en liefde kunnen communiceren.

Linda Abrol (56), Alkmaarse van geboorte, is Helende Reis Practitioner, coach, energetisch healer en eigenaar van Praktijk de Levensvisie. Haar moeder heeft Alzheimer en woont op de gesloten afdeling van een zorgcentrum in Alkmaar. Haar vader is pas overleden.