Experts over delen van naaktfoto’s van kinderen: ’Het voorval met acteur Bilal Wahib is geen incident, dit gebeurt heel veel’

Bilal Wahib is heel populair bij jongeren.

Bilal Wahib is heel populair bij jongeren.© foto ANP JEROEN JUMELET

Merlin Mulder
Amsterdam

Het delen van naaktfoto’s en filmpjes van kinderen komt veel vaker voor dan ouders en leraren weten. ,,Het voorbeeld met acteur Bilal Wahib is geen incident. Dit gebeurt in bijna iedere klas en heeft altijd een enorme impact.’’

Janine de Ridder is directeur van het Haarlemse Kikid, dat projecten voor jongeren en kinderen ontwikkelt over onder meer seksualiteit en sociale media. ,,Nu wordt de acteur het boegbeeld van hoe zoiets gebeurt, maar dit is geen incident. Bijna iedere leerling die wij spreken kent voorbeelden van het lekken van naaktbeelden, of heeft zelf zoiets meegemaakt. Natuurlijk dan niet zo groots als dit voorbeeld, maar als jouw school jouw naaktfoto ziet, is dat ook al heel heftig.’’

Jacqueline Kleijer specialist online seksualiteit, identiteit en beïnvloeding van Bureau Jeugd & Media is ’enorm geschrokken’ van het nieuws. ,,Als zoiets gebeurt, is het voor het slachtoffer altijd heel heftig. Nu het om een bekende Nederlander gaat, krijgt het veel meer media-aandacht. Met alle gevolgen: straks gaan mensen juist naar het ongecensureerde filmpje zoeken. Het is daarom heel belangrijk dat iedereen weet: verspreid deze beelden niet. Het is strafbaar en je schaadt het slachtoffer alleen maar meer.’’

Livestream

De acteur, presentator en artiest Bilal Wahib (22) raakte woensdag in opspraak omdat hij samen met acteur Oussama Ahammoud (20) in een livestream zat waar hij een minderjarige jongen vroeg om zijn geslachtsdeel te laten zien. De acteurs zijn onder meer bekend van de populaire serie Mocro Maffia en hebben veel jonge fans. ’Als jij je piemel kan laten zien, nu 17 doezoe (17.000 euro red.) hier voor jou’, zegt Wahib. Nadat de twaalfjarige jongen aangeeft dat hij nog geen eigen bankrekening heeft, zegt Wahib hem het geld cash te geven. De jongen laat vervolgens zijn geslachtsdeel zien en de acteurs barsten keihard in lachen uit.

De gevolgen voor Wahib zijn groot. Niet alleen op werkgebied, zo hebben NPO Zapp en BNN Vara de samenwerking met Wahib opgezegd voor een kinderprogramma dat hij presenteerde. Ook juridisch: hij is aangehouden op verdenking van het vervaardigen en verspreiden van kinderporno. Ahammoud is als getuige gehoord.

Maar vergeet vooral de impact niet op het minderjarige slachtoffer, zeggen experts De Ridder en Kleijer. Behalve schaamte en spijt, voelt hij mogelijk ook schuldgevoel dat zijn idool nu in de problemen zit. De Ridder: ,,Het is goed dat de jongen nu onder de radar is. Ik hoop dat dat zo blijft. Er zijn genoeg schrijnende voorbeelden van kinderen die van school gaan of zelfs zichzelf iets aan kunnen doen, omdat ze zich zo schamen.’’ Kleijer beaamt dit: ,,Ik denk dat zijn wereld is ingestort. Ik hoop dat hij er met iemand over kan praten zonder dat hij de schuld krijgt, of iets dergelijks.’’

Een minderjarige, die in dit geval volgens verschillende media twaalf jaar oud is, kan nooit de gevolgen overzien van zijn acties. Kleijer: ,,Waarschijnlijk voelde de livestream een soort van intiem, maar dat was het natuurlijk niet. Daarnaast beseffen veel jongeren vaak niet dat mensen die beelden kunnen kopiëren en verspreiden. Het doorsturen ervan is ook strafbaar, iets dat lang niet iedereen weet.’’

Machtsverhouding

Het voorbeeld met Wahib is allerlei opzichten fout, legt Kleijer uit. ,,Het is een scheve machtsverhouding op allerlei fronten. Het is niet alleen meerderjarig versus minderjarig. Zo bood Wahib de jongen ook geld. Daarnaast is hij bekende Nederlander, iemand tegen wie de jongen waarschijnlijk opkijkt. En vergeet de groepsdruk niet, er keken allemaal jongeren mee.’’ De Ridder: ,,Dat je iemand bewondert, speelt mee dat je eerder over je grenzen kan gaan. Dat is hetzelfde als je bijvoorbeeld verliefd op iemand bent of iemand leuk vindt. Je wil graag indruk maken.’’

De omgeving van Wahib valt ook wat te verwijten, vinden de jongerenexperts. Jonge influencers beseffen te weinig hoe groot hun invloed is. De Ridder: ,,Hij is in korte tijd razend populair geworden en is zelf nog maar 22 jaar. Ik vind het kwalijk dat influencers vaak geen begeleiding krijgen hierin. Je hebt allemaal kinderen die jou volgen, die jou geweldig vinden. Hoe ga je daar mee om? Iemand zou hen dat moeten leren.’’

Is het een goed idee dat Wahib mogelijk zijn kant van het verhaal deelt op tv? Hierover verschillende de experts van mening. Kleijer noemt het ’te vroeg’. ,,Laat het eerst even rusten. Dit is te snel en te pijnlijk.’’ De Ridder vindt dat de acteur deze kwestie moet gebruiken om jongeren iets te leren. ,,Hij kan beter wel iets zeggen, want iedereen heeft het er nu over en hij heeft een mega-voorbeeldfunctie. Hij zou deze ervaring moeten gebruiken om jongeren wat bij te brengen. Laat dan vooral zien wat er kan gebeuren. Hoe erg je moet oppassen met het delen van naaktbeelden.’’

De experts hopen dat er meer aandacht komt voor dit onderwerp. Het is voor docenten en ouders belangrijk om open met kinderen over dit thema te praten, vinden ze. Scholen kunnen via de overheid financiële steun aanvragen om lesprogramma’s hierover in te kopen, dit valt onder de stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit van De Gezonde School.

De Ridder: ,,Hopelijk is dit nieuws een goede aanleiding voor zo’n gesprek. We moeten hier als samenleving iets mee, thuis en op school. Spreek kinderen niet belerend toe, want dat werkt averechts. Maar leg wel de risico’s uit. Dat beelden verspreid kunnen worden, bijvoorbeeld. Wij zeggen altijd: zorg dat als je toch een naaktfoto deelt, je nooit herkenbaar in beeld bent. Mocht het dan verspreid worden, dan blijf je anoniem.’’

Kleijer zegt dat het aan te raden is kinderen voor te bereiden op vragen over naaktfoto’s. ,,Ga van te voren al eens in gesprek hierover. Hoe zou je kunnen reageren als iemand zoiets vraagt op bijvoorbeeld social media? Dan heeft een kind al een beetje een antwoord in zijn of haar hoofd en overvalt de vraag ze minder. Zo ga je iets minder gemakkelijk over je grens.’’

Meldpunt

Het Meldpunt Kinderporno heeft dertig meldingen ontvangen over de livestream van Bilal Wahib (22) en Oussama Ahammoud (20). De meldingen komen van mensen die de video hebben zien rondgaan op het internet, zegt een woordvoerster van het meldpunt. De organisatie heeft contact gehad met Facebook en Google om ervoor te zorgen dat de video zo veel mogelijk verwijderd wordt.’Facebook heeft de accounts waar het om gaat, geblokkeerd en ervoor gezorgd dat het filmpje niet meer geüpload kan worden’.

Net binnen