Hemwegcentrale: Dag kolen, hallo groene waterstof en synthetische kerosine [video]

Amsterdam

Over acht weken is het over: dan verdwijnt er niet langer 55 kilo kolen per seconde in de stoomketel van de Hemwegcentrale. Het terrein in Amsterdam wordt de komende jaren het centrum voor de productie van alternatieve brandstoffen zoals groene waterstof en synthetische kerosine.

Hoewel de Eerste Kamer in november nog het wetsvoorstel over het verbieden van kolencentrales moet bekrachtigen, sluit Vattenfall voor 31 december de Hemwegcentrale. Waarschijnlijk al voor de kerstdagen, maar dat hangt er vanaf hoeveel kolen er nog op voorraad zijn.

Nu zien automobilisten al van verre de rookwolken uit de 175 meter hoge schoorsteen komen. De uitstoot van CO2, ruim 3,3 megaton per jaar, heeft de centrale de das om gedaan. En hoewel de drie nieuwste kolencentrales uit 2015 in verhouding net zoveel uitstoten, lag het voor de hand als eerste de Hemwegcentrale in Amsterdam te sluiten omdat die uit 1994 is. De Amercentrale is overigens een jaar ouder, maar die wordt omgebouwd voor biomassa.

Hemwegcentrale: Dag kolen, hallo groene waterstof en synthetische kerosine [video]
De stoomturbine.

Claim

Vattenfall (die Nuon overnam) is zelf ook voorstander van het afstoten van kolen als brandstof. „Afgesproken was dat we tot eind 2024 mochten draaien, zo liet minister Wiebes ons begin 2018 nog weten. Maar begin dit jaar kregen we te horen dat het eind dit jaar zou worden. Een vergoeding voor het slopen van de centrale en het laten afvloeien van het personeel krijgen we niet, maar we lopen wel vijf jaar productie mis. Een rekening voor die gemiste winst zullen we in Den Haag indienen zodra het wetsvoorstel over de kolen in november is aangenomen”, kondigt Alexander van Ofwegen, directeur warmte bij Vattenfall Nederland aan.

De directeur heeft nog een boodschap aan de politiek: zorg voor een strenger Europees CO2-beprijzingssysteem. „Onze kolencentrale levert 630 MegaWatt per uur aan het net. In Nederland staan nu nog zoveel gascentrales, dat die stroomdip wel kan worden opgevangen. Het gevaar, zeker op korte termijn, is dat goedkope stroom uit het buitenland wordt gekocht. Wanneer die van Duitse bruincentrales komt, is dat voor het milieu weer een slechte zaak.”

Wind

Zelf koopt Vattenfall geen stroom van bruinkoolcentrales. Het concern zet vol in op zon en wind. Op de Noordzee wordt de komende jaren een enorm windpark zonder subsidie neergezet. De gasgestookte Hemwegcentrale 9 uit 2012 blijft gewoon in gebruik, net als de gascentrales in Velsen-Noord en Diemen.

Op termijn zou die gascentrale helemaal moeten overschakelen op waterstof. En tegen 2050 zal er zelfs een tweede bij worden gebouwd op waterstof om de dips in de levering van zonnen- en windstroom op te vangen. Tevens wordt gedacht aan batterijen om stroom op te vangen.

Hemwegcentrale: Dag kolen, hallo groene waterstof en synthetische kerosine [video]
De controlekamer.

In de toekomst kan het terrein het centrum worden voor de productie van alternatieve brandstoffen zoals groene waterstof en synthetische kerosine. Hiermee wil Vattenfall onder meer de luchtvaart van verantwoorde brandstof voorzien. Daarvoor is al contact gelegd met producenten. Kerosineproductie nabij Schiphol is logischer dan helemaal in de Eemshaven zoals SkyEnergy gaat doen voor biokerosine.

Toekomst

Ofwel, er wordt hard gewerkt aan een nieuwe toekomst van het terrein. Dat centrales worden gesloten en afgebroken hoort bij het ritueel van een centrale. Alleen is er nu voor een grote groep mensen geen werk. Bij de Hemweg werken 188 man.

Toen de discussie over de kolencentrale enkele jaren begon, zijn werknemers die met pensioen gingen of van baan veranderden bij de vestigingen in Diemen, Velsen-Noord en Amsterdam vervangen door tijdelijke krachten. Dat liep op tot 70 mensen, die nog tot eind februari in dienst blijven. De rest kan bij andere vestigingen van het concern aan de slag. Voor twaalf mensen is de directeur nog op zoek naar een oplossing. Hij heeft goede hoop dat de operatie lukt zonder ontslagen.

Hemwegcentrale: Dag kolen, hallo groene waterstof en synthetische kerosine [video]
De gasgestookte centrale blijft open.

Natuurlijk was het dreigende ontslag vervelend voor het personeel, maar nog meer de discussie over de kolencentrale. ,,Toen we in 1994 openden, deed kroonprins Willem-Alexander dat nog en kwam een oranje rookpluim uit de schoorsteen. Het was toen een moderne en letterlijk schone kolencentrale. Iedereen was trots op het bedrijf’’, weet Ruud Snelderwaard als manager van Hemweg 8 nog.

Speelbal

Een jaar later klommen actievoerders van Greenpeace al in de schoorsteen, net als in 2006. Met een NOx-installatie werd de centrale al veel schoner. Elders in het land werden zelfs nog drie nieuwe kolencentrales door andere energieleveranciers gebouwd. De vraag naar stroom was groot en de prijs van kolen laag. In 2016 gaf het bedrijf zelf aan dat kolen eindig zijn en daarmee werd de Hemweg een politieke speelbal. D66-lijsttrekker Rob Jetten poseerde nog trots bij een verkiezingsbord naast de centrale waarin op sluiting werd aangedrongen.

Later heeft Jetten bij de centrale ondernemingsraad zijn excuses aangeboden. Met het personeel was namelijk geen rekening gehouden. Snelderwaard: ,,Op verjaardagen en feestje word je erop aangesproken dat je bij een kolencentrale werkt die allang dicht had gemoeten. Dat steekt. Van hero naar zero.’’

Het laatste nieuws