Premium

Hupkes verzamelt juweeltjes van rare achternamen zoals Quackelbeen, Van Hugenpoth van den Beerenklauw en Poepjes. Site van 91-jarige is nu digitaal erfgoed

Hupkes verzamelt juweeltjes van rare achternamen zoals Quackelbeen, Van Hugenpoth van den Beerenklauw en Poepjes. Site van 91-jarige is nu digitaal erfgoed
Hilversummer Geurt Hupkes (91) is zo trots als een aap met zeven staarten, nu zijn website op webarchief.kb staat.
© STUDIO KASTERMANS/BEN DEN OUDEN
Hilversum

Komtebedde, Quackelbeen, Van Hugenpoth van den Beerenklauw, Poepjes, Gehoorzaam, Sanches Correia Elias de Sousa Elias Rodriques, Kneurntjes, Von Pritzelwitz van der Horst en Schorfhaar. Zomaar een greep uit de ruim 17.000 bijzondere achternamen die Hilversummer Geurt Hupkes heeft verzameld. En de lijst is nog lang niet af.

Een uit de hand gelopen hobby, zo kun je de verzamelwoede van de 91-jarige Hupkes wel noemen. Al een jaar of vijf stort hij zich vol overgave op het vinden van bijzondere, rare en zeldzame achternamen, die hij vervolgens keurig rangschikt en op zijn eigen website plaatst: www.achternamen.net

Digitaal erfgoed

De namen heeft hij onderverdeeld in 21 thema’s, variërend van ’amoureus’ en ’ongunstig’ tot ’deftigheid’ en ’Gouden Eeuw’. Vorige maand is Hupkes’ website als digitaal erfgoed opgenomen in het webarchief van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, een vorm van erkenning waar de Hilversummer zo trots op is als een aap met zeven staarten.

„Het is per toeval mijn hobby geworden”, vertelt Hupkes, inderdaad familie van Willem Hupkes, die in de oorlog directeur van de NS was. „Een verre oom”, zegt zijn neef, die zelf tot aan zijn pensionering ook werkzaam was bij de NS, maar dan als hoofd Public Relations. Mede aan hem danken we onze gele treinen.

Familienamenbank

„Op een gegeven moment lazen mijn echtgenote en ik ’Het Bureau’ van J. J. Voskuil. Doordat de hoofdpersoon op een bureau werkt dat gebaseerd is op het Meertens Instituut, nam ik ook maar eens een kijkje op de website van dat instituut, en zo kwam ik terecht op cbg.familienamen.nl. Er ging een wereld voor me open! Echt, je weet niet wat je ziet. Barg, Pruntel, Nonkebel, Glomgooi: allemaal rare namen die echt bestaan.” Een nieuwe hobby was geboren.

„In die familienamenbank staan 125.000 namen uit 1947, toen er een volkstelling was gehouden, plus alle namen die daar tot aan 2007 bij zijn gekomen. In totaal telt de familienamenbank nu 314.000 achternamen”, weet Hupkes.

„Daarom ben ik gaan selecteren op een aantal criteria. Want ja, er lopen bijna 90.000 mensen rond met de achternaam De Jong, en van Jansen en De Vries zijn er ook tienduizenden, dus die laat ik buiten beschouwing.’’

Hupkes richt zich juist op eigenaardige familienamen, waarvan alle naamdragers bloedverwanten zijn. „Bovendien mogen er niet meer dan duizend van rondlopen. Kleine namen dus met een aparte klank. Die interessante juweeltjes wil ik opsporen.”

Website

Dat dat is gelukt mag blijken uit Hupkes website, die hier en daar leest als een boek van Bordewijk. Wat te denken bijvoorbeeld van de families Slompkes, Boink en Heunks? Of Rapaport, Droempke en Freutel? Om maar niet te spreken van de Knijtijzertjes, de Poerstampers en de familie Scharenguivel. Dat klinkt niet eens zo heel veel gekker dan Bolmikolke, Van der Karbargenbok en Klotterbooke.

Schaamnaam

Behalve vreemde klanknamen heeft Hupkes ook een keur aan onwelvoeglijke namen geselecteerd, zoals Dorrepaal, Fukking, Openneer, Potjewijd en Geilvoet, ofwel ’schaamnamen’. „Ik kan me goed voorstellen dat je zo’n naam wilt veranderen, omdat je er je nazaten niet mee wilt opzadelen. Maar ik begrijp ook dat je het uit respect voor je voorouders zo laat.”

Ook de historie van achternamen komt uitgebreid aan de orde, waarbij Napoleon en zijn Code Civil uit 1811 natuurlijk niet ontbreekt. Hupkes: „Veel mensen hebben toen maar een achternaam verzonnen, soms een hele gekke, zonder zich te realiseren dat die niet meer kon worden veranderd.”

Samen met zijn vrouw spit Hupkes dagelijks drie kranten door. Televisie kijken doen ze met pen en papier naast zich, om plotselinge pareltjes gauw te kunnen noteren. „Ach, het houdt me van de straat en in de flow.”