Premium

Leve het AI Songfestival: wetenschappers en Willie Wartaal maken Abbus

Leve het AI Songfestival: wetenschappers en Willie Wartaal maken Abbus
Abbus.
Hilversum

Het was een klap voor de liefhebbers: geen Eurovision Song Contest op 16 mei in Rotterdam Ahoy. Maar gelukkig is er wél het AI Songfestival met de finale op 12 mei. Dertien teams uit Europa en Australië probeerden met hulp van artificiële intelligentie (AI) dé ultieme Songfestivalhit te maken. Onder de deelnemers het team Can AI Kick It met het nummer Abbus.

Denk niet dat het makkelijk is om met behulp van kunstmatige intelligentie een succesvol Songfestivalliedje te componeren. Er komt meer bij kijken dan één druk op de knop, is de ervaring van Can AI Kick It.

Het team bestaat uit studenten en medewerkers van de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Utrecht en rapper Willie Wartaal, bekend van De Jeugd van Tegenwoordig. En - dat trekt nogal de aandacht - een op het oog behoorlijk subversieve computer, met revolutionaire trekken.

’We want revolution. Kill the government, Kill the system’. Het liedje Abbus eindigt met die woorden, afkomstig uit de Lyrics Generator van teamlid Janne Spijkervet, masterstudent Artifical Intelligence aan de UvA. „Tja”, zegt Janne. „Stel je voor dat we werkten met een zwart doosje. Je kunt niet een klepje opendoen en kijken hoe het besluitproces is geweest. En hoe en waarom uitleggen kunnen algoritmes nu nog niet zo goed.”

Het is overigens beslist niet zo dat er alleen maar oorlogszuchtige taal uit het algoritme kwam. Er werden grote lappen songteksten gegenereerd waaruit gekozen moest worden. „Willie Wartaal reageerde erop”, zegt Janne.

„Die paar subversieve zinnen, waarmee Abbus eindigt zijn niet heel veel anders dan wat je hoort als een rapper even helemaal los gaat. Maar het is bijzonder dat het algoritme met zulke teksten komt. Sommige mensen vinden het gevaarlijk. En ik zou het zelf ook wel zorgelijk noemen. Het algoritme heeft geen flauw benul van de impact van de woorden. Sociaalmaatschappelijke emotie kent hij niet.”

Leve het AI Songfestival: wetenschappers en Willie Wartaal maken Abbus
Janne Spijkervet en Willie Wartaal.
© Foto VPRO

Poëtisch of gek?

„Interessant en ongemakkelijk”, vindt Ashley Burgoyne, docent computationele muziekwetenschap aan de UvA en aanvoerder van het team. Hij ziet in het liedje ook andere spannende zinnen. „Mijn favoriet is ’I am so sick of being lied to, But the Lord is not a saint’. Wat is dit? Poëtisch of gek? AI begrijpt het bijna, maar net niet helemaal, heb ik het idee. Uncanny, griezelig, het geeft een creepy gevoel.”

Hoe werkt het? Wat betreft de songteksten maakte het teamgebruik van een al bestaand taalmodel in het Engels. Janne Spijkerset heeft vervolgens een dataset gemaakt met daarin de songteksten van 250.000 liedjes.

„We hebben de buitenste laag van het netwerk gevraagd om te optimaliseren voor het schrijven van een liedje en daarna ook een grote set met songfestivalliedjes toegevoegd”, zegt ze. „Zo ontstond er een brein dat heel goed snapt wat de Engelse taal is, wat songteksten zijn en wat het songfestival is.

Ashley Burgoyne hield zich met een aantal andere teamleden bezig met muziekcompositie en AI. „Zo veel mogelijk AI is de opdracht van het songfestival. Elk team zocht zijn eigen balans, sommige inzendingen gingen daar heel ver in, maar voor ons was het interessant om juist te experimenteren met de samenwerking tussen mens en machine. De toekomstige rol van AI in de muziekwereld zal namelijk waarschijnlijk vooral leiden tot zulke coproducties, denken wij.”

Voor de compositie had Can AI Kick It geluk met masterstudent computational science Arran Lyon in het team. Hij had voor de start van het project in zijn vrije tijd al een programma ontwikkeld dat automatisch muziek genereert op basis van neurale netwerken. Een meevallertje.

Het netwerk kreeg forse datasets muziek gevoerd: meer dan 5000 popsongs, 250 Eurovisie-liedjes en zelfs oud-Hollandse liedjes, waaronder het bekende uit Leiden stammende studentenlied ’Io vivat’.

Hit Predictor

Op basis van die input genereerde de machine 400 coupletten, refreinen en baslijnen. Daar maakte het team met gebruik van de Eurovisie Hit Predictor die Burgoyne ontwikkelde, een shortlist van. Tien melodieën (zowel coupletten als refreinen), tien baslijnen en een oud-Hollandse bonus, waarmee Willie Wartaal aan de slag mocht.

Burgoyne: „Hij vroeg: wat mag ik veranderen? Ongemakkelijke stilte, we keken elkaar aan: hij mocht combinaties oneindig veranderen maar niet de melodieën zelf.”

Burgoyne heeft al doende veel geleerd. „Als je een AI goed wilt trainen, moet je hem naast positieve voorbeelden ook negatieve voorbeelden geven. Zulke negatieve exemplaren heten anticorpus en die hadden we niet. De laagst geëindigde liedjes in de nationale competities zijn moeilijk te vinden. Maar als we dit nog een keer zouden doen, dan wil ik per se ook werken met anticorpus”, zegt hij.

Maar hij is hoe dan ook erg trots op Abbus. „Als ik naar ons liedje luister, dan hoor ik van iedereen in ons team invloeden. Dat is het mooie. Ik ben trouwens ook erg onder de indruk van de andere inzendingen.” Zo denkt Janne Spijkervet, die samen met Willie Wartaal alle AI-gegenereerde muzikale en tekstuele puzzelstukjes samenvoegde tot een liedje, er ook over. „Voor mij is het niet alleen een algoritmisch kindje maar ook een muzikaal kindje. Ik ben wel heel trots op wat we met zijn allen gemaakt hebben.”

Abbus is drie minuten lang ontegenzeggelijk een goed in het gehoor liggend nummer geworden, urban en poppy. Of het de ultieme songfestivalhit is - zoals Arcade van Duncan Laurence - daar heeft iedereen een stem in.

Het AI Songfestival wordt georganiseerd door VPRO in samenwerking met NPO Innovatie en NPO 3FM. De European Broadcasting Union (EBU) is voting supervisor. De eindscore wordt voor 50 procent bepaald door een panel van AI-experts. De rest is aan de luisteraar, die tot 10 mei mag stemmen.

Welk liedje verdient volgens jou douze points? Stemmen en luisteren kan via ai-songfestival