AH en Jumbo: de grote clash. Niet Jumbo maar Albert Heijn krijgt Deen, samen met Vomar en Dekamarkt, maar moet er goed voor betalen

Ahold betaalt volgens ingewijden de hoofdprijs.

Ahold betaalt volgens ingewijden de hoofdprijs.© Foto Marcel Molle

1 / 2
Leonie Groen
Zaandam/Hoorn

De supermarktgiganten Albert Heijn en Jumbo voeren een felle strijd om de macht. Het is blauw tegen geel. Blauw bracht geel in juli een gevoelige slag toe door tientallen supermarkten over te nemen van Deen, samen met Vomar en Dekamarkt. Jumbo stond buitenspel. Een inkijkje in de verbeten strijd der grootgrutters.

Paniek bij Jumbo, dinsdagochtend 16 februari 2021. Het nieuws van de overname van Deen slaat in als een bom. De afdeling vastgoed en ondernemerszaken staat te trillen op haar grondvesten: ’Bijna veertig Deen-winkels gaan over naar Albert Heijn!’. De twee andere spelers, Dekamarkt in Velsen-Noord en het Alkmaarse Vomar, worden niet eens genoemd, terwijl zij samen nog iets meer dan veertig ’Denen’ overnemen. Nee, dat Albert Heijn een grote slag slaat, dat doet verdomde pijn in het Jumbo-hoofdkantoor in Veghel.

Eten

Blauw is in het Nederlandse supermarktlandschap de dominante kleur. 895 Albert Heijn-winkels zijn er in het hele land. Geel? Niemand buiten Brabant kent Jumbo, tot ruim een jaar of tien terug. Terwijl de supermarktketen toch al een eeuw meegaat. De Brabantse familie Van Eerd, eigenaar van Jumbo, opende honderd jaar geleden de eerste winkel.

Al veertig jaar lang is het eten of gegeten worden in supermarktland. Wie niet sterk genoeg is, legt het loodje in de non-stopprijzenoorlog. Retaildeskundige Paul Moers: „Bijna alles is voortdurend in de aanbieding.” De ene na de andere keten wordt bijgezet in het mausoleum van supermarktketens: Bas van der Heijden, Centra, Digros, Edah, Konmar. In twee decennia tijd slinkt het aantal supermarktketens rap: van 46 naar 25.

Agressief

Jumbo ziet zich eerder al voor de keuze gesteld: groeien (eten) of op den duur verdwijnen (gegeten worden). Het familiebedrijf kiest voor het eerste en voert een agressieve strategie van overnames die de olifant doet opzwellen en die Albert Heijn (dochter van moederbedrijf Ahold Delhaize) stampend op de hielen zit.

Kunstje

Jumbo opent de ene vestiging na de andere, tot 697 winkels nu. De olifant plet Super de Boer (2009) en C1000. Het mag wat kosten. Als C1000 in 2012 in de etalage wordt gezet, werpt Jumbo zich met het volle gewicht in de strijd. Laurens Sloot, hoogleraar ondernemerschap in de detailhandel van de Rijksuniversiteit Groningen: „Jumbo biedt honderd miljoen euro boven het hoogste bod van zo’n achthonderd miljoen.”

Zes jaar later flikt Jumbo Albert Heijn nog een kunstje en kaapt supermarktketen Emté (in Noord-Brabant en het oosten van het land) weg voor de neus van de Zaandamse grootgrutter. Jumbo werkt dan samen met Coop dat 130 jaar geleden ontstond in Zaandam maar na fusies en overnames in Velp is neergestreken. Jumbo haalt 79 Emté-winkels binnen, Coop krijgt er 51.

Rechtszaak

Jumbo gaat er ook nog met de Hema vandoor, eind 2020. Jumbo wordt voor de helft eigenaar. De andere helft is voor de Nederlandse investeringsmaatschappij Parcom. Ahold Delhaize, moederbedrijf van Albert Heijn dat in de veronderstelling verkeert dat het een exclusief recht op onderhandelen heeft, heeft weer het nakijken. „Ahold Delhaize wil Jumbo niet in de directe omgeving van Albert Heijn”, zegt vakbondsman Mari Martens, sectorhoofd FNV Handel. De binnensteden zijn het domein van blauw. Het Zaanse bedrijf spant daarop een rechtszaak aan en verliest.

Meteen krijgt Ahold Delhaize weer een optater. De familie Van Eerd vraagt Etos-directeur Saskia Egas Reparaz om de Hema uit het slop te trekken. Etos behoort tot het Ahold Delhaize-concern. Normaliter doet niemand moeilijk over overstappers. De retailondernemers zijn het gewend. Ze vechten voortdurend om mensen. Denk ook aan het vertrek van Albert Heijn-topman Cees van Vliet naar Jumbo. Maar dit keer zet het moederbedrijf de topvrouw direct op non-actief en houdt haar aan haar concurrentiebeding. Albert Heijn is het zat.

In het grimmige gevecht met geel weert moederbedrijf Ahold Delhaize zich kranig. In 2012 telt het concern 350 miljoen euro neer voor Bol.com, de grootste internetwinkel van het land. „Een handige zet, want daarmee haalt het de technologie in huis die thuisbezorging mogelijk maakt”, zegt Moers. Volgens Hans Schenk, emeritus hoogleraar economie en bedrijfskunde, heeft ’geen enkele andere supermarkt dat in de vingers’. Later, in coronatijd, zal Ahold Delhaize goed boeren met Bol.com.

Waarschuwingen

Deen kijkt intussen toe vanaf de zijlijn. Het familiebedrijf heeft een marktaandeel van twee procent. Het staat stil. Kenners hebben dat al een tijdje in de gaten: de winkelinrichting, de presentatie moeten gemoderniseerd. Vakbond FNV vindt dat de familie te veel bezig is met het runnen van de eigen winkel en te weinig kijkt naar wat er buiten de winkel gebeurt en geeft herhaaldelijk waarschuwingen af: ’Willen jullie gezond blijven dan zit er niks anders op dan te groeien, anders moet je je maar laten overnemen’.

Zelfscankassa’s

Maar de familie worstelt met een fors aantal problemen. De distributiecentra moeten worden gerobotiseerd. Er moeten regengordijnen hangen boven het AGF (aardappelen, groenten en fruit). Er moeten elektronische schappen komen en zelfscankassa’s. Het datamanagement wordt steeds ingewikkelder. Er moet in duurzaamheid worden geïnvesteerd. Er is gehannes met de glazen deuren voor de koeling. Kortom: dat gaat veel geld kosten. Schenk: „Om mee te kunnen komen moet Deen met externe financiers in zee gaan. En dan duurt het nog vijf à tien jaar voor je het in de vingers hebt. Kun je tijdens zo’n transformatie je bedrijf nog goed verkopen? En wat als nadien blijkt dat je uiteindelijk te laat was en je concurrenten ver voor liggen?”

(Tekst gaat door onder de foto)

Deen in Limmen.

Deen in Limmen.© Archieffoto

Er is nog een probleem. Wie kan aan die transitie sturing geven? De 75-jarige Fons Deen, de telg van de oprichters, ziet geen kans om het concern over te dragen aan de volgende generatie. Hij probeert het even met zijn neef Boudewijn Deen. Die zou zich storten op online maar is al weer vertrokken, met ruzie. Fons’ zoon Joost komt niet in beeld. Fons’ dochter Else Mieke Deen, de gedoodverfde opvolger, de woordvoerder, de slimste telg volgens mensen die de familie kennen, is ernstig ziek. En algemeen directeur Leendert van Eck? Dat is een externe. Geen familie en dus geen optie.

Als Deen de knopen heeft geteld, blijkt verkoop de enige optie. Dan is de volgende vraag: wat gaat de familie met het geld doen? Als ze geen supermarkten meer hebben, wat dan? Die vraag blijkt eenvoudiger te beantwoorden. Zoals alle families in de supermarktbranche (Jumbo en Vomar) bezit ook Deen veel ’stenen’ zoals vastgoed ook wel genoemd wordt. Dat is het tweede verdienmodel van de families en voor sommigen bijna het eerste. De winkelketens zijn maar een onderdeel van de vermogens van de families. Dus verlegt Deen de focus naar vastgoed.

Verhuur

De sterke vastgoedtak van Deen staat onder verantwoordelijkheid van Jan van Rhienen, de echtgenoot van Else Mieke Deen. Tot nu. Hij is van het toneel, ondanks dat Deen volgens Moers ’wel alle verstand heeft van vastgoed’. Fons Deen gaat er nu over. „Deen zal in woningbouw gaan. Er is een schreeuwend tekort. De bestaande winkelpanden gaan ze verhuren.” Moers bedoelt dat de familie op die manier is verzekerd van een stevige, constante bron van inkomsten.

Uitspelen

Door corona draaien de supermarktketens als een tierelier, op een enkele minder goed lopende winkel na. Dat maakt de Deen-winkels veel waard. Het moment is daar om er een slaatje uit te slaan. Deen kan tachtig winkels in de etalage zetten: ’Te koop! Tachtig supermarkten’. Dit zou me een gevecht opleveren tussen de kopers. Iedereen kan dan meedoen, zegt Sloot. „Interessante partijen zijn niet alleen Jumbo, maar ook Plus en internationale partijen als Edeka dat in het Duitse Hamburg het hoofdkantoor heeft, private-equityspelers (niet-beursgenoteerde investeerders als pensioenfondsen, verzekeraars en banken).” Deen kan ze allemaal tegen elkaar uitspelen.

„Omdat Deen niet-beursgenoteerd is hoeft de familie het bedrijf niet officieel op de markt aan te bieden”, aldus Sloot. „Ze kennen elkaar allemaal in de wereld van de supermarkt. Deen raakt met mensen van Albert Heijn in gesprek. Schenk denkt dat het initiatief weleens bij Albert Heijn kan liggen. Dat die Deen vraagt: ’Kunnen jullie het wel bolwerken?’.”

Werkgever

Deen denkt in Albert Heijn een solide partner te vinden, eentje waaraan je het personeel kunt toevertrouwen. Met een hoofdkantoor in Noord-Holland (Zaandam) waar het kantoorpersoneel heen zou kunnen. Een vakbondsman die niet met zijn naam in de krant wil: „Deen is altijd een redelijke en sociale werkgever geweest. Denk aan het combineren van werk en privé, verlof krijgen voor een bepaalde periode als je problemen in de familie hebt. De toepassing en de naleving van de cao is nooit een probleem geweest.”

Sectorhoofd Mari Martens van FNV Handel meent dat de zorg om het personeel zeker heeft meegespeeld. Dat blijkt volgens hem uit alles. „Ik kende de familie niet, maar dat maak ik op uit gesprekken en uit de bewoordingen in officiële stukken zoals brieven van advocaten. De familie zegt over het personeel ’die mensen hebben ons grootgebracht, die moeten goed terecht komen’.”

Volgens Sloot heeft de familie daar twintig à dertig miljoen euro voor over.

Zijn er verschillen tussen Albert Heijn en Jumbo als het gaat om personeel? Die verschillen daarin niet, zegt Martens. Beide ketens reorganiseren, wat leidt tot minder leidinggevende functies. „Beide zien het personeel als een kostenpost. Ze zijn het er beide over eens wat ’we’, de werknemers en de vakbonden, niet moeten krijgen. Ze worden het niet eens over wat we wel moeten krijgen.” Een woordvoerster van Albert Heijn: ,,Wij kennen die uitspraak niet.”

Trouweloosheid

Misschien ligt de keuze van Deen, om Jumbo erbuiten te houden, wel in oud zeer. In de trouweloosheid van Jumbo in de Superunie destijds (zie elders bij dit artikel). Of in een ruzie. In 2014 stapt Jumbo naar de rechter omdat huisbaas Deen zich niet als een goed verhuurder zou gedragen door naast Jumbo in Schoorl een concurrerende winkel te beginnen. Jumbo krijgt van de rechter ongelijk. Een ingewijde herinnert zich de keren dat Deen weet te voorkomen dat kleine producenten die aan Deen leveren ook zaken doen met één enkele Jumbo-winkel.

Spelen er persoonlijke motieven mee bij de keuze van Deen om Jumbo erbuiten te laten? Volgens een insider laat ’dit soort ondernemers’ altijd de eigen emoties doorklinken. „Fons Deen krijgt ruzie als de balans niet goed is. Hij is geen academicus met wie je gaat praten. Hij kan boos worden. Dat past niet meer in deze tijd. Nu moet je meer strategisch denken. Meer boven de materie hangen. Dat vraagt een andere stijl”, aldus retailadviseur Erik Hemmes. „Hij duldt niet iedereen naast zich.” Een ingewijde: „Hij kan niet met Karel van Eerd door een deur.”

Het is dus moeilijk voorstelbaar dat Fons Deen aan de onderhandelingstafel plaatsneemt met Ton van Veen, lid van de raad van bestuur van Jumbo. Van Veen is de man achter de vele overnames van Jumbo. Hij is een keiharde onderhandelaar die op het laatste moment nog iets kan inbrengen om zijn onderhandelingspartners voor het blok te zetten. Kun je op zo’n onderhandelingspartner vertrouwen? Martens: „Van Veen vindt van alles.”

Charmes

Schenk: „Misschien vindt de familie Deen het gemakkelijker praten met algemeen directeur Marit van Egmond van AH dan met Ton van Veen, de belangrijkste financiële man van Jumbo die overigens niets kan zonder toestemming van de familie Van Eerd. Dat soort taxaties worden gemaakt.” Hemmes: „Een vrouw maakt gebruik van haar charmes. Zo werkt het toch? Dat weet iedereen.”

Je kunt je ook afvragen of de nuchtere familie Deen wel bij de familie Van Eerd past, die Brabanders met hun exclusieve businessclub The Duke (een golfbaan en een vijfsterrenhotel) en Van Eerds liefde voor de Formule 1.

(Tekst gaat door onder de foto)

De Jumo racedagen in Zandvoort.

De Jumo racedagen in Zandvoort.© Archieffoto

Jumbo wil hierover alleen maar kwijt: ,,Er is door de familie Deen gekozen voor een Noord-Hollandse oplossing en dat respecteren wij uiteraard. Het behoud van werkgelegenheid in de Noord-Hollandse regio is daarbij een belangrijke overweging geweest. En zoals bekend is Jumbo nu eenmaal gevestigd in Veghel.”

Sentiment brengt een ondernemer niet ver. Uiteindelijk tellen de harde pegels, daarover zijn vriend en vijand het eens. Hoeveel wil de ander betalen? „Deen laat echt geen honderd miljoen euro liggen door wel aan Albert Heijn te verkopen en niet aan Jumbo”, zegt een insider.

De familie Deen verkeert in de luxe positie dat er eisen gesteld kunnen worden. Aan de overname van personeel, aan afvloeiingsregelingen, aan sponsorcontracten. Bovenal: de familie wil een overnamekandidaat die kan afrekenen in vastgoed. „Aan geld heb je niks. Geld kost maar geld tegenwoordig”, zegt Hemmes. Hij krijgt bijval. „Met een pak geld kun je niet veel. Je moet er zelfs rente over betalen. Je maakt jezelf tot probleemeigenaar”, zegt makelaar Peter Hesselberth die werkt als intermediair tussen projectontwikkelaars, vastgoedbeleggers en supermarktketens.

Geld nodig

Voor Albert Heijn en Jumbo komt het goed uit dat Deen vastgoed wil en geen geld. Ze houden het geld liever in de zak. Moederbedrijf Ahold Delhaize heeft kapitaal nodig voor overnames in de Verenigde Staten waar het concern goed boert.

Jumbo heeft ook geld nodig. Die ziet dat het concernresultaat wordt gedrukt door afschrijvingen op La Place (45 miljoen euro, een paar miljoen minder dan de aankoopprijs) en doordat het met de Hema niets verdient gedurende de lockdown. Bovendien wil Jumbo, net als Ahold Delhaize, investeren in België.

Maar heeft Jumbo vastgoed? Dat zit volgens een ingewijde bij de familie. ,,Daar kan Jumbo als bedrijf niet zoveel mee. Dat is de pensioenvoorziening.”

Dus is het niet gek dat de familie Deen bij Albert Heijn terechtkomt. ,,Deen speelt wellicht op het gemoed van Albert Heijn: ’Straks ziet alles geel’ hier”, zegt Schenk.

Huurbaas

De belangen zijn goed te verenigen. Schenk: ,,Albert Heijn heeft misschien gezegd ’ik wil niet alle winkels’.” Martens denkt ook dat Vomar en Dekamarkt - die volgens Hemmes al een tijd geen winkels koopt en wel weer eens mag uitbreiden - en Vomar er later pas zijn bijgehaald. Een woordvoerster van Albert Heijn ontkent dat. ,,Een verdeling van de tachtig winkels was vanaf het begin het uitgangspunt.”

(Tekst gaat door onder de foto)

Dekamarkt heeft al een tijd geen winkels meer gekocht..

Dekamarkt heeft al een tijd geen winkels meer gekocht..© Archieffoto

Albert Heijn zit met 36 procent marktaandeel (na de overname van Deen) in de buurt van wat mag (40-42 procent) en wil misschien de handen vrij houden. Je weet nooit wat de toekomst brengt. Bovendien zijn dit soort samenwerkingsverbanden gemeengoed geworden in supermarktland.

Deen houdt de vijftig panden die het concern al heeft, wordt huurbaas van onder andere Albert Heijn en krijgt er extra stenen bij, in elk geval van Albert Heijn. Het lijkt er vooralsnog niet op dat Vomar, dat ook een sterke vastgoedtak heeft, ook met stenen heeft betaald. Vomar-topman Aart van Haren bevestigt dit niet en ontkent het ook niet. ,,We praten niet over hoe de deal is gegaan.”

400 miljoen

Schenk en Sloot zeggen dat er in totaal ruim 400 miljoen euro is betaald voor de winkels (de omzet van Deen bedraagt het dubbele) waarvan volgens Sloot dus een deel in stenen. Hemmes zegt met grote stelligheid dat Deen wordt uitbetaald in onroerend goed ter waarde van 300 miljoen euro. Hesselberth doet een slag in de lucht: „Misschien is er afgerekend met twintig à dertig winkelpanden. Reken vijf miljoen per winkelpand.”

Baadland

Raadpleging van de gegevens van de Kamer van Koophandel en het Kadaster leert dat er iets zit aan te komen. Ahold Europe Real Estate & Construction b.v., waarin het vastgoed van Albert Heijn zit, splitst in de zomermaanden om, voor overname en fusie, een nieuwe op te richten: Baetland Vastgoed Exploitatie bv. Deze lijkt te verwijzen naar het kunstmatige schiereiland Baadland in de stad Hoorn, thuisbasis van de familie Deen. Ook wordt er in de zomermaanden in een aandeelhoudersvergadering van Ahold Delhaize, in verband met de aankoop van Deen, gesproken over overeenkomsten met huurders. De vier betrokken ketens laten niks los: ,,Wij hebben afgesproken niets over de deal te zeggen.”

Op zondag 12 september wordt de deal ’geclosed’ zoals dat officieel heet in de financiële wereld. Daarna pas wordt er geschoven met panden, met namen, met bestuurders, directeuren en eigenaren. Aan het einde van de week is Deen 265 objecten rijker: in elk geval 23 supermarkten en additioneel vastgoed (appartementen). Het is, als je de kenners mag geloven, een megadeal. ,,Het is een aandelentransactie. Dat is in belastingtechnisch opzicht heel aantrekkelijk”, zegt een ingewijde. Wat die aandelen waard zijn is geheim en blijft geheim. Het aandelenregister is niet openbaar. Op vrijdag 17 september blijkt dat er ook nog een kapitaal van ruim 1,8 miljoen euro in Baetland Vastgoed wordt gedaan.

Tweede front

Intussen gaat de strijd door en zijn er andere kleintjes die gegeten worden. Terwijl het viertal Noord-Hollandse ketens zich laat overnemen, worden er plannen gesmeed aan een tweede front. Dit keer zijn het twee goeddraaiende concerns, Coop en Plus, die fuseren tot een grotere formule die Plus gaat heten en 550 winkels telt, mits er goedkeuring komt van de leden van beide coöperaties en de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Coop lost op. De nieuwe formule Plus wil het overnamepad op. „Wij steken niet onder stoelen en banken dat wij graag zien dat andere supermarktketens zich aansluiten”, zegt een woordvoerster. Wie? Jumbo dat al lange tijd op Plus aast volgens de vakbladen? ,,Uiteraard kijken ook wij continu naar mogelijkheden om onze marktpositie - niet alleen in Noord-Holland - verder te verstevigen. Jumbo groeit al decennia harder dan de markt. Maar de grootste worden, is voor Jumbo geen doel op zich”, zegt een woordvoerster.

(Tekst gaat door onder de foto)

Vomar groeit naar honderd panden.

Vomar groeit naar honderd panden.© Archieffoto

,,Plus zal eerst een jaar nemen om te consolideren”, verwacht Moers. Of zal Vomar (marktaandeel van twee procent) zich uitleveren aan wie maar wil en dezelfde weg bewandelen als Deen? Van Haren: ,,Dat ligt absoluut niet op de directietafel. Dat zou financieel niet verstandig zijn. Onze afdeling vastgoed is bezig met het ontwikkelen van nog eens acht locaties. Binnen enkele jaren hebben we honderd winkels en een marktaandeel van 2,2 procent. Vomar is de snelste groeier, als je alleen naar omzet kijkt en niet naar aantallen winkels. In Noord-Holland is Vomar veel sterker dan Albert Heijn.”

Dat maakt de Vomar-winkels aantrekkelijk. Ingewijden denken dat het heel goed mogelijk is dat Albert Heijn en Jumbo straks de koppen bij elkaar steken. Na de overname door Jumbo, van C1000-winkels, kocht Albert Heijn er tachtig over.

Als de strijd eindigt in een onbeslist tussen blauw en geel, zal er niet veel meer te kiezen zijn, zeggen verschillende retaildeskundigen. ,,De industrie en de kleine toeleveranciers worden de dupe.” Eén uitkomst van de supermarktoorlog is zeker: de concurrentie wordt kleiner, de prijzen van de levensmiddelen gaan omhoog.

Inkoopmacht, daar draait het om

In de supermarktoorlog draait alles om marktaandeel. Lees: inkoopmacht. Hoe groter je bent hoe scherper je kunt inkopen. De familiebedrijven en coöperaties met een regionale binding kruipen daarom al in 1956 bij elkaar en richten de inkooporganisatie Superunie op.

Jumbo zit er ook bij. Net als Deen, Vomar en Detailresult Groep (ontstaan uit een fusie in 2008 van Dekamarkt en Dirk van den Broek). Bij die winkels leggen klanten eigen merken in de winkelkarretjes, zoals G’woon, Melkan en First Choice Cola.

De Superunie staat al lang onder druk, zeggen retaildeskundigen. In 2009 deelt Jumbo de inkooporganisatie een flinke mep uit; de Veghelse supermarktketen besluit een eigen inkooporganisatie te beginnen met winkelketen Schuitema (C1000) die drie jaar later zal worden overgenomen door Jumbo, Bijeen. Na de overname wordt Bijeen opgedoekt en koopt Jumbo in onder de naam van de winkelketen.

Onverkwikkelijk is dit ’verraad’ voor de andere supermarktketens, want het marktaandeel van dertig procent van de Superunie krijgt een behoorlijke knauw. De Superunie zet Jumbo direct uit de club. Zonder aarzelen. Meteen, op een maandagavond (7 oktober 2009). Twee dagen eerder nog lijkt alles pais en vree. Karel van Eerd zit in de jury die Fons Deen uitroept tot Foodmanager van het jaar 2009.

Krimp

Nu Deen weg is, krimpt het marktaandeel naar 25,3 procent, volgens retaildeskundige Paul Moers. Een ingewijde zegt: ,,Het gaat om de marktpositie van de Superunie. Deen is er nu uit, stel er valt nog zo’n grote partij uit, de Plus of de Vomar (na de overname van Deen heeft de Vomar een marktaandeel van 2,2 procent), dan zeggen de grote industrieën: ’U neemt minder af, dus kunnen wij niet meer leveren onder de huidige condities’.”

Ahold Delhaize zal de Superunie verder onder druk zetten, zegt een ingewijde. „Die gaat de kosten voor de aankoop van Deen op een andere manier terughalen. Door de overname krijgt het concern inzicht in de boeken en kan het dus precies zien wat Deen (lees: de Superunie) altijd links en rechts heeft betaald voor wat er in de schappen van de winkels ligt. Je krijgt inzicht in de historie. Je ziet de inkoopfacturen. Wat denk je dat er gebeurt als het moederbedrijf Ahold Delhaize ziet dat het altijd 1,35 euro heeft betaald voor een fles cola terwijl Deen (lees: de Superunie) altijd tien cent minder heeft neergelegd? De machtsverhoudingen in de industrie zijn snoeihard. Elke cent telt. Ahold Delhaize zal met terugwerkende kracht het te veel betaalde terug willen vorderen en voor de toekomst een lagere prijs willen. Het concern zal naar de producent gaan en zeggen ’wij hebben een probleem, hoe gaan wij dit oplossen?’ Wat mij betreft ligt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) te slapen.”

Afgeschermd

Volgens een woordvoerster van Albert Heijn zijn de Superunie inkoopcondities zeker gesteld. ,,Ze blijven afgeschermd voor Albert Heijn.” Moers denkt dat de fusie van Plus en Coop de Superunie nog verder onder druk zal zetten. „De nieuwe Plus (marktaandeel van 10,6 procent) zal sterk voor zijn eigen belangen opkomen. Dat gaat leiden tot onderlinge onenigheid.” Algemeen directeur Aart van Haren zegt dat zijn Vomar niet uitvalt. ,,Plus heeft aangegeven in de Superunie te blijven. We hebben elkaar hard nodig.”

Dekamarkt-eigenaar Dirk Kat verwacht ook geen problemen: „De Superunie is een ijzersterkte organisatie met loyale leden en prima relaties met de levensmiddelenindustrie.”

Strijd om schaarse panden

Vastgoed leidt altijd tot strijd tussen de supermarktketens. Winkellocaties zijn beschermd door lokaal detailhandelsbeleid en dus schaars.

Vooral de Randstad is in trek. De strijd wordt soms, heel plat, lokaal uitgevochten. Een ingewijde geeft als voorbeeld dat Fons Deen in Hoorn een winkellocatie wegkaapte voor de neus van Jumbo. „Vier tot vijf ondernemers moeten worden uitgekocht. Als Fons Deen dit hoort stuurt hij er iemand heen: ’Wil je stoppen? Morgen? Hoeveel wil je hebben? Een paar ton?’. Dat is strategisch een slimme zet.”

Verhuur van winkelpanden brengt onderhand meer op (6 tot 7 procent rendement wordt er wel gezegd) dan de winkelactiviteiten zelf (gemiddeld 2 procent). Deen is volgens makelaar Supervastgoed een van de grootste particuliere supermarktbeleggers. Let wel: particuliere.

Albert Heijn en Jumbo zijn primair supermarktondernemers. Jumbo verkocht in december 2020 het recht op koop van 55 voormalige C1000-winkelpanden waarin Jumbo’s zitten en zeven panden waarin huurders huizen aan het Amsterdamse beleggingsfonds Annexum en Portico, platform van een Amerikaanse pensioenverzekeraar. „Normaal gesproken moet je supermarkten winkeltje voor winkeltje verwerven en dan wil je voor zo’n pakket best iets extra’s betalen”, zegt oprichter en algemeen directeur Huib Boissevain van Annexum op de eigen website. De transactie levert Jumbo 325 miljoen euro op.

Dit onderzoek is mogelijk gemaakt dankzij steun van het:

Net binnen