Ware leiders zoals Jacinda Ardern weten wanneer het genoeg is | column

Haroon Ali

Jacinda Ardern, de wereldwijd bewonderde premier van Nieuw-Zeeland, legt na vijfenhalf jaar het leiderschap neer. „Ik vertrek omdat zo’n bevoorrechte rol verantwoordelijkheid met zich meebrengt. De verantwoordelijkheid om te weten wanneer je de juiste persoon bent om te leiden, en wanneer je dat niet bent. Ik weet wat deze baan vereist en ik weet dat ik daar niet meer genoeg energie voor heb. Zo simpel is het.”

Ik moest weer aan die woorden denken toen ik afgelopen week het laatste seizoen van ’Borgen’ bingde. (De ontknoping van de gelauwerde politieke dramaserie werd vorig jaar uitgezonden, maar mocht u net als ik achterlopen, stop dan nu met lezen.) In die serie volgen we Birgitte Nyborg, een bevlogen politica die de eerste vrouwelijke premier van Denemarken wordt. Maar daar hebben haar man en kinderen steeds minder begrip voor.

Tien jaar later zien we een alleenstaande Nyborg, die nu minister van Buitenlandse Zaken is en de geopolitieke belangen rondom een grote olievondst in Groenland moet sturen. Ze is onderdeel geworden van het establishment en staat niet meer naast maar boven de kiezer. De macht heeft haar veranderd. Kleine leugentjes om de rust te bewaren monden uit in wanhopig gespin. Ook valt ze haar critici én bondgenoten steeds harder aan.

Als haar mentor tijdens een partijcongres waarschuwt dat hij haar niet meer herkent, ziet Nyborg het licht. „Soms vertelt het leven je wanneer een nieuw hoofdstuk begint”, zegt ze tegen de zaal. „Voor mij begint dat vandaag, als politica en als mens.” Ze kondigt aan dat ze opstapt, en staat de macht af waar ze zo hard voor streed. Als ze hoort dat ze zal worden gemist, antwoordt Nyborg treffend: „Je wordt als politicus pas populair als je stopt.”

Nu vraag ik me af of Jacinda Ardern ook naar deze serie keek, terwijl ze nadacht over haar nalatenschap. Ze leidde Nieuw-Zeeland door meerdere crises, zoals de coronapandemie, de terroristische aanslag in Christchurch en de vulkaanuitbarsting op het eiland Whakaari. Maar ze zal ook de geschiedenisboeken ingaan als de tweede regeringsleider die tijdens haar ambtstermijn beviel van een kind, en de eerste die met zwangerschapsverlof ging.

Nyborg en Ardern waren premiers die met empathie én daadkracht regeerden, maar die ook altijd werden beoordeeld op hun vrouw-zijn. Maar de overeenkomst tussen Nyborgs fictieve speech en Ardens toelichting in de echte wereld is vooral dat ze leiders zijn die weten wanneer het genoeg is. Ze wilden op hun manier het verschil maken, maar hebben niets meer te geven. Ze klampen zich niet vast aan de macht omwille van de macht.

Die relativering is op zich niet voorbehouden aan vrouwelijke politici. Gert-Jan Segers van de ChristenUnie stapt ook op omdat het ’mooi is geweest’. Toch weten mannelijke leiders vaak van geen ophouden, met onze premier als hét schoolvoorbeeld. Die heeft geen privéleven om rekening mee te houden; hij is getrouwd met zijn werk. En na bijna 4.500 dagen in het Torentje weet Rutte niet meer wie hij is zonder die o zo verslavende macht.

Net binnen